Ο άνθρωπος δεν είναι γενετικά σχεδιασμένος να διαβάζει και να γράφει. Όταν ένα παιδί μαθαίνει ανάγνωση, ο εγκέφαλός του αναδιαρθρώνεται και δημιουργεί συγκεκριμένες νευρωνικές συνδέσεις προκειμένου να μπορεί να κατανοεί γραπτά σύμβολα. Όπως εξηγεί σ’ αυτό το συγκλονιστικό βιβλίο η Maryanne Wolf, διάσημη γνωσιακή νευροεπιστήμονας και ερευνήτρια, η ανακάλυψη της γραφής πριν από μερικές χιλιάδες χρόνια οδήγησε στη διανοητική εξέλιξη του ανθρώπινου είδους. Η συγγραφέας υποστηρίζει ακόμη ότι ο εγκέφαλος που διάβαζε τα σφηνοειδή εικονογράμματα των Σουμερίων ήταν διαμορφωμένος διαφορετικά από τον εγκέφαλο που διαβάζει κάποιο αλφαβητικό σύστημα ή τον εγκέφαλο που μπορεί και αντλεί πληροφορίες από τα σημερινά τεχνολογικά μέσα. Με τον ίδιο τρόπο που η υιοθέτηση της γραφής περιόρισε την ανάγκη για μνήμη, η διάχυση των πληροφοριών και οι ιδιαίτερες απαιτήσεις που θέτει ο ψηφιακός πολιτισμός είναι δυνατόν να έχουν επιπτώσεις στον τρόπο που θα σκέφτεται ο άνθρωπος στο μέλλον.
Αντλώντας από τις αστείρευτες γνώσεις της στη νευροεπιστήμη, στην ψυχολογία, στη λογοτεχνία και στη γλωσσολογία, η Wolf ταξιδεύει τον αναγνώστη από τον μυαλό ενός βρέφους που ακούει ένα νανούρισμα μέχρι το μυαλό του έμπειρου αναγνώστη που διαβάζει με ευχέρεια Προυστ. Η έννοια της εξέλιξης του ανθρώπινου εγκεφάλου μέσα από την ανάγνωση οδηγεί τη συγγραφέα να εστιάσει ιδιαίτερα στο φαινόμενο της δυσλεξίας, και περιγράφει τι συμβαίνει όταν ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να διαβάσει.
Το βιβλίο αυτό, το πρώτο έργο της Wolf γραμμένο για το ευρύ κοινό, είναι ένα φιλόδοξο, προκλητικό βιβλίο που συνδυάζει την τελευταία λέξη της επιστημονικής έρευνας με την οικειότητα και την ευρυμάθεια ενός καλού αφηγητή.
«Η Γολφ, καθηγήτρια παιδικής ανάπτυξης, γράφει μ’ έναν φιλικό και εμβριθή τρόπο καθώς στηρίζεται σε πρωτοποριακή, διεπιστημονική έρευνα από τους τομείς της ψυχολογίας και της αρχαιολογίας, της γλωσσολογίας και της εκπαίδευσης καθώς και της ιστορίας και της νευροεπιστήμης για να παρουσιάσει μια ριζοσπαστική προσέγγιση του αναγιγνώσκοντος εγκεφάλου».
— Publishers Weekly (Τα 25 Καλύτερα Μη-λογοτεχνικά Βιβλία του 2007)
«Απολαυστικό… Η Γολφ, με αξιοσημείωτη οξύνοια σ’ ένα αρκετά περιεκτικό βιβλίο (που απευθύνεται σε μυημένους και μη), μεταβαίνει αβίαστα μεταξύ ποικίλων και διαφορετικών επιστημών, όπως η γλωσσολογία, η νευροεπιστήμη, η γνωσιακή ψυχολογία και η αρχαιολογία. Η γνώμη της είναι ξεκάθαρη. Την συναρπάζει η ανάγνωση και μοιράζεται τον ενθουσιασμό της μαζί μας».
— The New England Journal of Medicine
«Ο Προυστ και το Καλαμάρι αφορά τη μαγεία και τον μηχανισμό της ανάγνωσης. Η Γολφ προβαίνει σε μια ιστορική καταγραφή της ανάπτυξης της γραφής και, κατ’ επέκταση, της ανάγνωσης, περιγράφοντας με λεπτομέρειες τη νευροεπιστήμη πάνω στην οποία στηρίζονται. Προβάλλει πειστικά επιχειρήματα για τη δύναμη που ασκεί η νευροεπιστήμη στην ανθρώπινη νόηση, ενώ προασπίζεται την ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα άποψη ότι η δυσλεξία είναι πιθανόν να σχετίζεται με “μοναδική δημιουργικότητα”».
— New Scientist
«Η Γολφ αποκαθιστά το δέος μας για τον ανθρώπινο εγκέφαλο, για την προσαρμοστικότητά του, τη δημιουργικότητά του και την ικανότητά του να συνδέεται με τον νου άλλων ανθρώπων μέσα από μια παράταξη από όχι ιδιαίτερα περίτεχνα ορνιθοσκαλίσματα».
— San Francisco Chronicle
«Πνευματώδες και διαφωτιστικό».
— Philadelphia Inquirer
«Η Γολφ τρέφει μεγάλο σεβασμό για την ομορφιά και τη δύναμη του αναγιγνώσκοντος εγκεφάλου, καθώς και μεγάλη περιέργεια για τον ψηφιακό εγκέφαλο που ίσως σύντομα τον εκτοπίσει».
— Boston Globe
«Το καλαμάρι στον τίτλο του βιβλίου της Γολφ αναπαριστά τη νευροβιολογική προσέγγιση στη μελέτη της ανάγνωσης… Δεδομένου του πανικού που διακατέχει τους ουμανιστές κάθε φορά που συζητείται η παρακμή της ανάγνωσης, η ψύχραιμή της προσέγγιση είναι η πλέον ενδεδειγμένη».
— The New Yorker
«Ένα βιβλίο για τα οποίο αξίζει να μιλ
